In twaalf maanden tijd ontving de Nicaraguaanse hoofdstad Managua meer dan duizend vluchten met migranten uit Libië, Marokko, Oezbekistan, India en Tadzjikistan. Na de landing gaan ze via verschillende routes naar de noordelijke grens.
Sinds de regering van Daniel Ortega en Rosario Murillo in 2021 de deuren van het Augusto C. Sandino International Airport openden voor de massale komst van chartervluchten, is het aantal aankomsten in Managua uit landen die normaal gesproken geen verbinding hebben met Nicaragua, zoals Suriname, Libië, Marokko, Oezbekistan, India en Tadzjikistan, verveelvoudigd. En dan hebben we het nog niet eens over de vluchten met migranten uit Cuba, de Dominicaanse Republiek, El Salvador, Curaçao en Haïti, die als eerste deze route naar de Verenigde Staten gebruikten om niet door de jungle van Darién te hoeven reizen. Volgens een schatting van de denktank El Diálogo Interamericano waren het er meer dan duizend tussen mei 2023 en mei 2024.
De meeste gebruikers van deze door het regime van Ortega en Murillo opgezette springplank voor migratie zijn Cubanen, Haïtianen, Afrikanen en Aziaten. Niet alleen heeft het sandinistische apparaat een lucratieve handel gevonden in deze migrantenstroom, zoals El País heeft kunnen documenteren door middel van belastingen en onofficiële heffingen, ook beginnen de Verenigde Staten deze stroom als een bedreiging te zien voor hun nationale veiligheid. In november 2023 lanceerde het State Department een nieuw visumrestrictiebeleid ‘tegen eigenaars, leidinggevenden en/of hoge functionarissen van bedrijven die chartervluchten naar Nicaragua aanbieden die vooral zijn ontworpen voor gebruik door illegale migranten naar de Verenigde Staten’.
Het beleid van Washington werd in februari 2024 uitgebreid in het licht van een ‘groeiende trend van chartermaatschappijen die vluchten tegen woekerprijzen aanbieden’. Terwijl de beperkingen voorheen alleen van toepassing waren op luchtvervoer, gelden ze sindsdien ook voor vervoer over zee en land. Op 13 juni kondigde het State Department aan dat het visumbeperkingen had opgelegd aan een leidinggevende van een chartermaatschappij, zonder de naam van de bestrafte persoon of de maatschappij in kwestie te noemen.
Maar tijdens de eerste twee weken van juni arresteerden de Amerikaanse autoriteiten acht vermoedelijke terroristen uit Tadzjikistan in New York, Philadelphia en Los Angeles. Veiligheidsbronnen, geciteerd door NBC News, zeiden dat de arrestanten mogelijk banden hebben met de terreurorganisatie Islamitische Staat (IS), maar het meest opvallende aspect van de zaak is dat ze in 2023 de VS binnenkwamen via de zuidelijke grens.
Mensenhandel
Het sandinistische regime heeft de waarschuwingen van Washington in de wind geslagen en gaat door met mensensmokkel. Manuel Orozco, migratiedeskundige en analist bij de Inter-American Dialogue, vertelt El País dat hij tussen mei 2023 en mei 2024 1150 chartervluchten en ‘pseudo-commerciële’ vluchten heeft kunnen traceren. Hij berekent dat gemiddeld 200 passagiers per vlucht de internationale luchthaven Augusto C. Sandino binnenkwamen, dat wil zeggen ongeveer 200.000 mensen in de genoemde periode.
In minder dan een maand, tussen mei en juni, kwamen er bijvoorbeeld drie chartervluchten vol migranten aan in Managua vanuit Tripoli. De vlucht werd uitgevoerd door een Boeing 777-200, de grootste van de luchtvaartmaatschappij Ghadames Air. Ghadames Air vliegt niet rechtstreeks naar de Nicaraguaanse hoofdstad, dus dit zijn privévluchten. Bovendien zijn haar aankomsten op Augusto C. Sandino International Airport niet – en worden ze ook niet – geregistreerd door de National and International Airports Administration Company (EAAI).
Eerder, in december 2023, werd een vliegtuig uit Dubai met eindbestemming Managua aangehouden op de luchthaven van Châlons-Vatry (Frankrijk). Aan boord waren 276 passagiers van Indiase nationaliteit, op een totaal van 303 passagiers die van plan waren te landen in Managua. De charter werd door de Fransen aangehouden op beschuldiging van mensenhandel. Vijfentwintig van de passagiers vroegen politiek asiel aan in Frankrijk, maar twee werden aangehouden omdat er duizenden dollars in contanten en paspoorten van andere migranten bij hen werden gevonden. Volgens Frankrijk huurden de Indiërs smokkelaars in om de VS te bereiken, waarbij Nicaragua als sluiproute werd gebruikt.
Naast Cubanen, Haïtianen en Afrikanen zijn er de afgelopen maanden honderden migranten van andere nationaliteiten gezien die Managua verlieten en via Centraal-Amerika naar de zuidgrens van de Verenigde Staten gingen. Volgens gegevens van het Hondurese nationale migratie-instituut (INMH) kwamen alleen al in 2023 ten minste 373 burgers uit Tadzjikistan het grondgebied binnen via de Nicaraguaanse grens. Tussen januari en mei 2024 kwamen nog eens 73 Tadzjieken Honduras binnen via dezelfde route. Vóór 2022 registreerden de Hondurezen geen Tadzjieken die Honduras binnenkwamen.
Orozco legt uit dat een andere manier om de illegale migratiestroom in kaart te brengen, is om te kijken naar het verschil tussen het aantal passagiers dat aankomt in Managua en weer vertrekt. ‘Het verschil is negatief,’ zegt hij. ‘In 2023 landden er 890.000 passagiers in Nicaragua, 650.000 buitenlandse toeristen landden per luchtvervoer en 570.000 passagiers vertrokken allemaal in hetzelfde jaar. De gemiddelde verblijfsduur van internationale toeristen is zeven dagen. Er is dus een tekort van ten minste 80.000 mensen die niet per luchtvervoer terugkeren, en een overschot van 890.000 mensen die in hetzelfde jaar in Nicaragua landen, in een land waar de emigratie op haar hoogst is.’
‘De propaganda op sociale netwerken in Afrika en Haïti om via Nicaragua naar de Verenigde Staten te reizen is gigantisch’
Politiek analisten die op voorwaarde van anonimiteit werden geraadpleegd, zijn het erover eens dat de familie Ortega-Murillo deel zou uitmaken van een internationaal netwerk van ‘mensenhandelaars’. Anderen, zoals de voormalige ambassadeur van Nicaragua bij de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), Arturo McFields, stelden in een opiniestuk dat Daniel Ortega ‘internationaal in verband gebracht moet worden met een internationaal netwerk van mensenhandelaars’.
‘De Nicaraguaanse dictatuur stempelt niet alleen geen paspoorten [van migranten], ze geeft ook geen [ontvangstbewijzen], ze accepteert alleen contant geld van illegale migranten (…). De propaganda op sociale netwerken in Afrika en Haïti om via Nicaragua naar de Verenigde Staten te reizen is gigantisch. Dit wekt de verdenking dat Ortega niet alleen handelt,’ hekelde McFields.
Orozco stelt dat een van de doelstellingen van het regime van Ortega-Murillo is om ‘de Verenigde Staten te provoceren’ door de druk op de administratie van migranten die aankomen vanaf de zuidgrens op te voeren; een lastige kwestie voor de Amerikanen, vooral in een verkiezingsjaar.
‘Ortega zei dat ze migranten naar de VS zouden sturen. De motivatie is dus fundamenteel politiek en ideologisch vanwege Ortega’s haat tegen de Verenigde Staten. De gevolgen zijn aanzienlijk. Een daarvan is de bedreiging voor de veiligheid van de Verenigde Staten, gezien het feit dat Nicaragua minimale controle heeft over wie van deze nationaliteiten binnenkomt,’ legt Orozco uit.
De onderzoeker van de Inter-American Dialogue zei dat de Verenigde Staten de verschillende opties die ze hebben aan het onderzoeken zijn, waaronder een reactie met maatregelen die verder gaan dan sancties. ‘Wat de Amerikaanse regering op dit moment probeert vast te stellen is in hoeverre Nicaragua medeplichtig is aan het hele smokkelproces. En als ze ontdekken dat Nicaragua niet alleen de chartervluchten faciliteerde, maar dat er ook een netwerk op nationaal niveau actief is om deze mensen over te brengen naar derde landen, dan bevestigt dat niet alleen dat de staat corrupt is, maar dat er bovendien sprake is van een zeer functionele criminele staat. Drugs aan de ene kant [naar Rusland], mensensmokkel aan de andere kant,’ zegt Orozco.
Record
Wanneer een illegale migrant het Augusto C. Sandino International Airport binnenkomt, vragen de ambtenaren elk tussen de 150 en 200 dollar in contanten om binnen te komen. Er komt geen papierwerk aan te pas; alles gebeurt zonder enige registratie van de betalingen, volgens getuigenissen die El País heeft verzameld.
Bij het verlaten van de luchthaven vertrekken de illegale migranten naar Honduras. Uit een verslag van het mediakanaal Divergentes blijkt dat buiten de luchthaventerminal elke dag tientallen taxichauffeurs staan te wachten om de nieuwkomers naar Honduras te brengen. ‘Voor vijftig dollar breng ik je naar Honduras,’ zeggen ze in vervormd Engels. De taxichauffeurs beweren dat ze toestemming hebben van de vliegveldautoriteiten, aan wie ze een vergoeding betalen om op het terrein te mogen werken.
In 2023 heeft het regime van Ortega-Murillo 1664 miljard córdoba’s [ruim 4 miljard euro] geïnd door migranten op weg naar de Verenigde Staten te ‘beboeten’. Het geld is weggestopt onder de categorie ‘andere servicekosten’ en was goed voor 64,3 procent van de inkomsten van de Algemene Directie Migratie en Buitenlanders (DGME), volgens een handhavingsrapport dat in april 2024 werd gepubliceerd.
De krant Confidencial meldde dat de DGME een aanhoudende stijging heeft gerapporteerd in het innen van ‘andere servicekosten’, waarvan de herkomst niet vermeld wordt. ‘Deze stijging viel samen met de doorgang van duizenden migranten naar de Verenigde Staten, evenals de openstelling van Nicaragua voor burgers uit Cuba, Haïti en Afrikaanse landen, die het land gebruiken als springplank om Amerikaans grondgebied te bereiken. Het bedrag dat in 2023 met boetes is binnengehaald is een record en het is de eerste keer dat een bedrag van 1 miljard córdoba’s is overschreden. In 2022 en 2021 werden respectievelijk 966 miljoen en 608 miljoen córdoba’s geïnd,’ aldus de krant.
