Om de week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Nepal. Afgelopen september zorgden grootschalige Gen Z-protesten voor het aftreden van de regering, en op 5 maart mochten de Nepalezen opnieuw naar de stembus. Zal deze verkiezingsuitslag de gehoopte verandering teweegbrengen?
Hoe verliepen de verkiezingen?
Op 5 maart won de Rastriya Swatantra Party (RSP) met een ruime meerderheid de verkiezingen van Nepal. De anti-establishmentpartij werd daarmee de eerste partij sinds 1999 die een parlementaire meerderheid behaalde, aldus Foreign Policy. De grote winnaar is Balendra Shah, met zijn vijfendertig jaar de jongste premier die het land ooit heeft gekend.
De verkiezingen vonden twee jaar eerder plaats dan gepland en volgden op de massale protestbeweging van jongeren. De demonstraties werden beantwoord met politiegeweld en mondden uit in grootschalige rellen. Op 12 september, toen er volgens Foreign Policy al zesenzeventig dodelijke slachtoffers waren gevallen en zowel het parlement als het Hooggerechtshof in brand stonden, trad de drieënzeventigjarige leider van de Communistische partij van Nepal (CPM-UML) K.P. Sharma Oli af en nam het leger tijdelijk de leiding over.
‘Veel jonge Nepalezen beschouwden het politieke systeem als ontoegankelijk, corrupt of onverschillig’
Op 5 maart openden de stembureaus en daar liet in het bijzonder één leeftijdsgroep van zich horen. ‘Veel jonge kiezers brachten voor het eerst hun stem uit’, schrijft Nepali Times. Voordat de protesten plaatsvonden beschouwden ‘veel jonge Nepalezen het politieke systeem als ontoegankelijk, corrupt of onverschillig’. Sinds september zijn er ongeveer een miljoen nieuwe kiezers geregistreerd. Nepal telt nu circa 18,9 miljoen kiesgerechtigden.
Toch bleef de landelijke opkomst beperkt: met ongeveer 60 procent is dat het laagste percentage sinds 1991. Volgens Nepali Times komt deze lage opkomst mogelijk de beperkte campagneperiode in verband met de vervroegde verkiezingen en weinig vertrouwen in idealistische verkiezingsprogramma’s die volgden op de jongerenprotesten. Ook de massale leegloop van plattelandsgebieden en de verplichting om in het eigen kiesdistrict te stemmen droegen er volgens de Nepalese nieuwssite aan bij. Geen van de ongeveer 4 miljoen Nepalezen die in het buitenland wonen kon bovendien stemmen, doordat een stemming per brief of online niet mogelijk was. Volgens Kathmandu Times bleek het juridisch en technisch niet haalbaar om stemmen vanuit het buitenland te faciliteren.
Wie is Balendra Shah?
De uitkomst was een overweldigende overwinning voor de vijfendertigjarige Balendra Shah, beter bekend als Balen. Gorkhapatra, de oudste krant van Nepal, schrijft: ‘Overal waar Balen tijdens de verkiezingscampagne kwam, werd hij door enorme menigten toegejuicht.’ Hij zou bovendien ‘een rolmodel voor jongeren’ zijn.
In 2013 werd Shah in één klap beroemd nadat hij, toen drieëntwintig jaar oud, een populaire rapbattle in Nepal won. In zijn teksten nam hij het op voor de jonge Nepalezen die zich onderdrukt en in de steek gelaten voelden.
Shah bracht vervolgens verschillende populaire nummers uit waarin hij kritiek uitte op corruptie en sociale ongelijkheid in het land, aldus de BBC. In de muziekvideo’s droeg hij altijd zijn kenmerkende vierkante zwarte zonnebril, een zwarte blazer en een zwarte broek. Een van zijn bekendste hits, Balidan, is dertien miljoen keer bekeken op YouTube. Een deel van de tekst luidt: ‘Terwijl wij onze ziel in het buitenland verkopen, ontvangen de hoge piefen een salaris van dertig ruggen en bezitten ze dertig huizen. Wie zal de lasten dragen van mensen die zeven zeeën verderop werken?’ Zoals eerder genoemd wonen en werken veel Nepalezen in het buitenland. Door een gebrek aan werkgelegenheid en lage lonen in eigen land trekken miljoenen Nepalezen noodgedwongen naar het buitenland, waar ze vaak zwaar en laagbetaald werk verrichten. Zo worden ze bijvoorbeeld ingehuurd op bouwplaatsen in de Golfstaten.
The New York Times spreekt van een ‘wonderkind in de politiek’
In 2022 verraste Shah de gevestigde partijen door zich als onafhankelijke kandidaat verkiesbaar te stellen voor het burgemeesterschap van Kathmandu, de hoofdstad van het land. Hij won met 38,6 procent van de stemmen.
Zijn besluit eerder dit jaar om zich aan te sluiten bij de RSP – een partij die vier jaar geleden is opgericht en die hij eerder nog hekelde omdat ze volgens hem te weinig afweek van de gevestigde politieke partijen – deed weinig afbreuk aan zijn populariteit, aldus The New York Times. De Amerikaanse krant spreekt van een ‘wonderkind in de politiek’. Waarom hij zich aansloot bij de partij wordt niet toegelicht.
De RSP behaalde in totaal 182 zetels in het 275 zetels tellende parlement. Voordat Shah vrijdag zijn ambt als premier aanvaardde, bracht hij een nummer uit dat bol staat van optimisme en hoop. ‘Nepalezen verenigen zich, deze keer wordt er geschiedenis geschreven’, rapte hij in een nummer dat binnen enkele uren na de release al meer dan twee miljoen keer was bekeken. Volgens de BBC markeert zijn overwinning bovendien ‘een belangrijke ommekeer in de Nepalese politiek’.
Voor welke uitdagingen staat Shah?
Balendra Shah heeft echter geen onbesmet blazoen. Volgens mensenrechtenorganisaties trad hij tijdens zijn burgemeesterschap hardhandig op tegen straatverkopers.
Human Rights Watch zei tegen BBC dat ze soortgelijk machtsvertoon vaak ziet bij nieuwe leiders die snel resultaten willen laten zien. ‘We hopen dat hij als premier meer aandacht heeft voor een op regels gebaseerde orde,’ zei Meenakshi Ganguly, adjunct-directeur Azië van de niet-gouvernementele organisatie.
Ook op sociale media veroorzaakte Shah opschudding. In november plaatste hij een bericht waarin hij Amerika, India, China en verschillende Nepalese politieke partijen, waaronder de RSP, publiekelijk uitschold. Het bericht werd kort daarna verwijderd.
‘Nog nooit heeft een meerderheidsregering haar volledige ambtstermijn volgemaakt’
Shah staat al vroeg voor de test of hij zijn verkiezingsbeloftes kan waarmaken. Bijvoorbeeld of er mensen verantwoordelijk worden gehouden voor het dodelijke geweld en de brandstichtingen tijdens de protesten van september. Al Jazeera meldt dat de Nepalese politie voormalig premier K.P. Sharma Oli en ex-minister van Binnenlandse Zaken Ramesh Lekhak zaterdag heeft gearresteerd vanwege hun vermeende rol bij het dodelijke optreden tegen demonstranten. De arrestaties vonden een dag na de beëdiging van Shah plaats. Volgens het onderzoek waren zowel Oli als Lekhak verantwoordelijk voor ‘nalatigheid met dodelijke gevolgen’ bij het optreden van de politie tijdens de protesten. Volgens Dawn gingen afgelopen week honderden aanhangers van Oli de straat op om te demonstreren tegen zijn aanhouding.
De nieuwe regering presenteerde vrijdag 27 maart een ambitieus honderdpuntenplan waarmee ze de traagheid en inefficiëntie van eerdere regeringen wil doorbreken. De Kathmandu Times toont zich sceptisch: ‘De problemen in Nepal zijn zelden te wijten aan een gebrek aan plannen. Ze zijn structureler van aard: beperkte middelen, wettelijke beperkingen en, met name, een hardnekkige bureaucratie.’
Ook Nepali Times is terughoudend. ‘Nog nooit heeft een meerderheidsregering haar volledige ambtstermijn volgemaakt. Dit wijst op een dieperliggend probleem: zwak geïnstitutionaliseerde partijen die worden gedomineerd door persoonlijkheden in plaats van door ideeën.’
De RSP profileert zich als alternatief voor de gevestigde partijen: pragmatisch en resultaatgericht. ‘Maar’, schrijft Nepali Times, ‘RSP kan zichzelf niet langer omschrijven als anti-establishment: het is nu zelf het establishment.’
Lees ook:
