360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Muzikale recycling op zijn best
Koele spoken word in volle soundscapes
POPMUZIEK – Wie vijftig jaar muziek maakt op topniveau, kan voluit putten uit eigen werk en uitpakken met een grootse jubileumtour, luxe verzameledities en moderne versies van de grootste hits. Zo niet Brian Ferry (79), die wereldfaam verwierf als leadzanger van Roxy Music en als soloartiest. Met Loose Talks brengt de Engelsman een nieuw album uit met de Schotse spokenwordkunstenaar en visueel artiest Amelia Barratt, mede op basis van nooit eerder uitgebrachte demo’s. Disclaimer: Ferry’s stem is alleen op de achtergrond te horen.
‘Er zitten karakterloze nummers tussen, maar het album is gelukkig rijkelijk bedeeld met echt beklijvende momenten’, schrijft Alexis Petridis voor The Guardian. ‘Ferry’s melodieën zijn prachtig en het gegeven dat de zang soms als woordloze opvulling klinkt of onbegrijpelijk wordt gemaakt door het low-fi geluid, geeft het iets vreemds, als herinneringen die je moeilijk tot in detail kunt terughalen.’ Gianfranco Marmoro van OndaRock noemt het album ‘fascinerend, maar niet gemakkelijk’. De Italiaanse criticus vindt het ‘geruststellend om te ontdekken hoe Ferry conventies en regels uitdaagt met nummers met meerdere interpretaties’ en beschouwt het als ‘een getuigenis van cultureel verzet’.
De muziek doet denken aan ‘een soundtrack van een spannende film die er nooit is geweest’
De muziek doet Philip Dethlefs in Neue Musikzeitung denken aan ‘een soundtrack van een spannende film die er nooit is geweest. Wanneer je Ferry heel rustig op de achtergrond hoort zingen, herken je de coolheid en elegantie van zijn eerdere werk. Muzikale recycling kan nauwelijks beter klinken.’
‘Loose Talk vereist aandacht, stilte, concentratie – zeldzame zaken in deze tijd,’ stelt Jan Vranken voor het Franse Maxazine. ‘Maar wie zich overgeeft aan het samenspel tussen de koele stem van Barratt en Ferry’s volle soundscapes, wordt beloond met een luisterervaring die nog lang nagalmt. Een artistiek hoogstandje.’ In Spill Magazine benadrukt Aaron Badgley Ferry’s ‘genialiteit en onverschrokkenheid’, die volgens hem ‘perfect samengaan met de onderkoelde emoties in de poëzie en verhalen van Barratt.’ ‘Wie een nieuwe Avalon of Boys and Girls verwacht, wordt misschien teleurgesteld,’ vermoedt hij, ‘maar luister je met open oor, dan geniet je van een van de meest innovatieve en briljante albums van de eeuw.’
Loose Talks van Brian Ferry en Amelia Barratt kwam eind maart uit
Volksfilm met een vleugje poëzie
De succesvolle opstand van een Portugees dorpje
DOCUMENTAIRE – ‘We hebben alle obstakels om in het binnenland te wonen overwonnen, en nu willen ze ons de genadeslag toebrengen in naam van de groene transitie,’ aldus Nelson Gomes in Jornal de Notícias over de documentaire A savana e a montanha (De savanne en de bergen). Gomes komt uit Covas do Barroso, het kleine dorpje in Noord-Portugal waar de documentaire zich afspeelt. Ook is hij een van de hoofdpersonen in wat de krant omschrijft als een ‘volksfilm’, die de weerstand schetst die bewoners sinds 2017 voeren tegen de bouw van een lithiummijn. Portugal heeft naar verluidt de grootste lithiumreserves van Europa, geschat op 60.000 ton, en als het project bij Covas do Barroso werkelijkheid wordt, wordt het de grootste dagbouwmijn van Europa.
Afgelopen zomer werd de film van Paulo Carneiro voor het eerst vertoond op het pleintje van Covas do Barroso voor de ongeveer honderdnegentig inwoners van het stadje. De burgemeester en tevens een van de acteurs, Lúcia Dias Mó, sprak bij deze gelegenheid uit dat ‘wij allemaal [zullen] doorgaan, de inwoners, de gemeente en onze vrienden, met het verdedigen van wat van ons is, en wat zo goed is aan onze regio’, aldus de Portugese krant.
‘Carneiro hanteert een ongebreidelde en speelse benadering van de realiteit, met grote eenvoud van middelen’
De betreffende regio is bergachtig en heet Trás-os-Montes, een werelderfgoed van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties. Het Britse bedrijf Savannah Resources wil daar een enorme krater graven om het kostbare witte metaal te winnen dat essentieel is voor accu’s van elektrische auto’s.
‘Carneiro hanteert een ongebreidelde en speelse benadering van de realiteit, met grote eenvoud van middelen’, schrijft dagblad Público. ‘De kijker wordt ondergedompeld in de intimiteit van een landelijke en spontane strijd tegen een multinational’, waarbij opzettelijk gebruik wordt gemaakt van een ‘westerse vertelstijl’, en waarbij zelfs ‘indianen en cowboys’ de revue passeren. ‘Paulo Carneiro weet op magnifieke wijze de landschappen van Trás-os-Montes door de seizoenen heen te filmen. Zijn enscenering voegt een vleugje poëzie toe aan deze confrontatie, die is gebaseerd op meerdere tegenstellingen: traditie versus vooruitgang, landelijkheid versus verstedelijking, duurzame winst versus wilde exploitatie,’ aldus weekblad Expresso.
Ook in andere opzichten is dit een succesverhaal te noemen: de verkenningswerkzaamheden, die op 6 december 2024 van start gingen, werden op 6 februari van dit jaar (voorlopig) stopgezet.
Verplicht leesvoer voor westerse leiders
Waar verzoening met Rusland toe kan leiden
NON-FICTIE – Wat gebeurt er als niet alleen de Amerikanen, maar ook de Europeanen Oekraïne dit jaar in de steek laten? Volgens de Duitse hoogleraar internationale politiek Carlo Masala kan het niet anders of de Russen vallen dan in 2028 Estland binnen, zo betoogt hij in zijn boek Wenn Russland gewinnt.
Ralf Julke van de Leipziger Zeitung beschouwt Masala als een ‘waarschuwer’, omdat hij serieus neemt wat het Kremlin doet en zegt, en als een van de weinigen doorheeft wat er gebeurt wanneer je toegeeft aan de dreigende retoriek uit Moskou.
Volgens Nicolas Freund in Süddeutsche Zeitung is Masala op zijn sterkst wanneer hij uitlegt wat er moet gebeuren: ‘Naast herbewapening om Rusland af te schrikken moet de Europese bevolking weerbaarder worden. Enerzijds tegen hybride oorlogsvoering en propaganda, anderzijds tegen zeer concrete economische en mogelijk oorlogszuchtige handelingen.’
‘Je zou wensen dat dit boekje op het nachtkastje van alle westerse politieke, militaire en wetenschappelijke leiders ligt’
‘Je zou wensen dat dit boekje op het nachtkastje van alle westerse politieke, militaire en wetenschappelijke leiders ligt,’ schrijft Peter Ansmann voor Ruhrbarone. ‘Het tolereren van de annexatie van delen van Oekraïne moedigt de Russische overheerser alleen maar aan tot meer veroveringen.’ Daarbij verwijst hij naar Hitlers inname van Sudetenland in 1938. Het enige dat helpt is meer wapenleveranties aan Zelensky, concludeert Ansmann: ‘Alle voorwaarden die het Westen daar nu aan stelt, leiden ertoe dat het verslaan van de indringers mislukt.’
Oliver Kühn vindt in Frankfurter Allgemeine dat er ‘weinig fantasie nodig is voor het scenario van Masala’. Hij benadrukt dat de maatregelen die de Duitse wetenschapper voorstelt al jaren zijn te horen, maar tot dusver geen weerklank hebben gevonden in de wereldpolitiek. ‘Terwijl iedere politicus zijn boekje in één avond kan uitlezen. En dat zou goed bestede tijd zijn.’
Carlo Masala, Als Rusland wint – Een scenario,
Prometheus (vertaling Mario Molegraaf)
Naguib Mahfouz opnieuw verstript
De graphic novel en de Arabische wereld
GRAPHIC NOVEL – Met de stripversie van Miramar, de klassieker van Nobelprijswinnaar Naguib Mahfouz, wordt in Egypte een nieuwe poging gedaan om enthousiasme te creëren voor de graphic novel, schrijft Kamal Al-Riyahi op Al Jazeera. Het is Mahfouz’ tweede boek dat uitgeverij Mahrousa in stripvorm uitbrengt, na De dief en de honden, met tekeningen van Mohamed Ismail Amin. Volgens dochter Oum Kalthoum Mahfouz zou haar vader, die in 2006 overleed, achter de bewerking van zijn romans tot stripverhalen staan, omdat hij tijdens zijn leven een soortgelijke bewerking van zijn werk voor kinderen aanmoedigde.
De strip Le pain nu van de Marokkaanse auteur Mohamed Choukri in zijn eigen land alleen in het Frans
De strip kwam aanvankelijk in de Arabische wereld terecht via vertalingen van westerse titels zoals Kuifje, waarna pogingen werden gedaan om het genre te ‘lokaliseren’, bijvoorbeeld door gebruikmaking van de iconografie van de farao’s. Maar veel succes hadden ze niet. Zo verscheen de strip Le pain nu van de Marokkaanse auteur Mohamed Choukri in zijn eigen land alleen in het Frans, werd Le comité van de Egyptische schrijver Sonallah Ibrahim in Egypte verstript door een Franse illustrator en vonden ook de bewerkingen van de boeken van Frans-Egyptische auteur Albert Cossery nooit hun weg naar het Arabisch-sprekende publiek.
Vanwege de hoge productiekosten verstrekt Saoedi-Arabië subsidies. Maar, waarschuwt Al-Riyahi, daarmee ontstaat het risico dat de strip hetzelfde lot treft als de Saoedische cinema, die hij beschrijft als ‘verbluffende producties’ met ‘gepolijste beelden, maar een oppervlakkige inhoud’. Voor echte impact van de Arabische meesterwerken moet deze valkuil volgens hem worden vermeden.
