Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Kameroen. De oppositiekandidaat Issa Tchiroma heeft de overwinning van de verkiezingen van 12 oktober geclaimd. Toch achten velen de kans groot dat Paul Biya, 92 jaar oud en al sinds 1982 president van het Centraal-Afrikaanse land, aan de macht blijft. Wie is Biya en wat zou zijn achtste ambtstermijn voor Kameroen betekenen?
Wie is Paul Biya?
Paul Biya, 92 jaar oud en al sinds 1982 aan de macht, streeft naar een achtste ambtstermijn in Kameroen, een land in Centraal-Afrika dat zo’n dertig miljoen inwoners telt. De kans dat hij de verkiezingen van 12 oktober wint, wordt erg groot geacht. De afgelopen twintig jaar won hij elke verkiezing met meer dan 70 procent van de stemmen. Veel van de 7,8 miljoen Kameroeners die stemgerechtigd zijn, kunnen zich dan ook geen andere leider herinneren. Als hij opnieuw wint, zal Biya aan het einde van de nieuwe ambtstermijn in 2032 al een halve eeuw aan de macht zijn geweest. Dat is een prestatie die geen enkele ander staatshoofd in de moderne geschiedenis ooit heeft geleverd, schrijft The Conversation.
In tegenstelling tot Robert Mugabe in Zimbabwe en Yoweri Museveni in Oeganda speelde hij geen sleutelrol in de bevrijding van zijn land van het koloniale juk – iets wat zij gebruikten om hun eigen lange ambtstermijnen te rechtvaardigen. En hoewel er verschillende wereldleiders zijn die ouder zijn dan zeventig, waaronder president Trump, is alleen Biya ouder dan negentig. ‘En hij lijkt voorlopig nergens heen te gaan,’ aldus The New York Times.
De president hield vorige week dinsdag zijn eerste en enige campagnebijeenkomst
De president, die zelden in het openbaar verschijnt, hield vorige week dinsdag zijn eerste en enige campagnebijeenkomst. Zijn publieke afwezigheid blijft niet onopgemerkt door de Afrikaanse kranten, die, net als het Burkinese dagblad Le Pays, schrijven dat deze houding kan worden geïnterpreteerd als ‘een gebrek aan consideratie, of zelfs minachting, voor zijn landgenoten’.
In zijn toespraak in een stadion in de stad Maroua, in de regio Extrême-Nord, beloofde Biya dat hij – als hij herkozen zou worden – de veiligheid in de regio zou versterken, de jeugdwerkloosheid zou terugdringen en de wegeninfrastructuur en sociale voorzieningen zou verbeteren, aldus The New York Times. ‘Ik ben me terdege bewust van de problemen die u bezighouden. Ik weet dat de onvervulde verwachtingen u doen twijfelen aan de toekomst,’ zei hij. ‘Op basis van mijn eigen ervaring kan ik u verzekeren dat deze problemen niet onoverkomelijk zijn.’
Biya is er de afgelopen decennia in geslaagd volledige steun van het leger te verwerven om elk risico op een staatsgreep uit te sluiten, vertelt Manu Lekunze, docent internationale betrekkingen aan de Universiteit van Aberdeen, aan Al Jazeera. De president gebruikt staatsveiligheidsapparaten om afwijkende meningen of protesten hard aan te pakken. Zo reageerde de gevreesde gendarmerie van Kameroen hardhandig op protesten in 2016 van advocaten en andere professionals in de zuidelijke Engelstalige regio’s tegen het gebrek aan kansen voor Engelssprekenden. Sinds de onafhankelijkheid van Kameroen voelt de Engelstalige bevolking – zo’n 20 procent – zich achtergesteld door de grotendeels Franstalige regering. De gewelddadige reactie leidde echter tot een separatistisch conflict in de regio dat nog steeds voortduurt en waarbij volgens een rapport van Human Rights Watch uit 2024 honderden doden vielen en 638.000 mensen ontheemd raakten.
De zevenentwintigjarige dochter van de president, Brenda Biya, schudde het land vorige maand op toen ze een TikTok plaatste waarin ze verkondigde dat haar vader ‘te veel mensen heeft laten lijden’. Ze drong er in de video op aan om niet op hem te stemmen. Later trok ze haar woorden in, maar volgens The Guardian blijft de post op grote schaal circuleren onder Biya’s tegenstanders.
Wie nemen het tegen Biya op?
Kameroen telt nu ongeveer driehonderd politieke partijen, waarvan sommige vermoedelijk door de regering worden gefinancierd om de echte oppositie te verzwakken, schrijft The New York Times.
Desondanks riep oppositiekandidaat Issa Tchiroma zichzelf dinsdag uit tot winnaar van de presidentsverkiezingen. Dat meldt het Afrikaanse persbureau ApaNews. In een toespraak die werd uitgezonden op sociale media en werd geciteerd door Le Journal du Cameroun, stelde hij dat ‘het volk heeft gekozen’ en dat ‘deze keuze gerespecteerd moet worden’. Africa Radio wijst erop dat, hoewel hij de overwinning claimt, Tchiroma nog geen concreet bewijs heeft geleverd om zijn beweringen te staven. De officiële uitslagen worden uiterlijk op 26 oktober verwacht.
‘Zij zouden de gebruikelijke verpletterende overwinningen van Biya aanzienlijk kunnen verstoren’
Hoewel Africa is not a Country eerder voorspelde dat Biya’s overwinning een uitgemaakte zaak zou zijn, sluiten zij, in tegenstelling tot veel anderen, een overwinning van de oppositie niet uit. Tchiroma is voormalig minister van Werkgelegenheid. Een andere populaire oppositiekandidaat is Bouba Maigari, voormalig minister van Toerisme. Beiden namen ontslag uit de regering van Biya. ‘De timing, de regio’s waarin ze actief zijn en de politieke basis waarover zij beschikken kunnen doorslaggevend zijn. Voor het eerst lijkt een echte dialoog mogelijk over het mandaat van het bejaarde staatshoofd.’ Tchiroma en Maigari komen uit de overwegend islamitische noordelijke regio’s van Kameroen en hebben een grote kiezersbasis, die ongeveer 32 procent van de geregistreerde kiezers in Kameroen uitmaakt. ‘Zij zouden de gebruikelijke verpletterende overwinningen van Biya aanzienlijk kunnen verstoren of hem zelfs uit de macht kunnen verdrijven.’
The Guardian merkt daarentegen op dat het hun individuele campagnes ontbrak aan de samenhang die nodig was om een serieuze uitdaging te vormen voor Biya’s langdurige bewind. Volgens African News wordt de versnippering van de oppositie gezien als een belangrijke factor in de verwachte overwinning van de zittende president.
In totaal stelden maar liefst drieëntachtig mensen zich kandidaat voor het presidentschap. Slechts twaalf daarvan, waaronder Biya, werden goedgekeurd. Onder de afgewezen kandidaten bevindt zich een van Biya’s belangrijkste uitdagers: Maurice Kamto, die bij de laatste verkiezingen met meer dan 14 procent van de stemmen op de tweede plaats eindigde.
Tijdens de verkiezingen van 2018 bracht Kamto de regering aan het wankelen door de overwinning voor zichzelf op te eisen. Dit kon hij echter niet bewijzen aan de instellingen die loyaal waren aan het regime. Hij bleef protesteren en werd in 2019 gearresteerd, waarna hij bijna tien maanden gevangenzat. ‘Dit jaar dacht het regime waarschijnlijk dat het een herhaling van dat incident had voorkomen. Begin augustus verklaarde het Constitutionele Hof de kandidatuur van Kamto ongeldig’, aldus Le Monde.
‘De instellingen zijn zo ontworpen dat Biya verzekerd is van de winst’
Sommige analisten zeggen dat de verkiezingen in Kameroen gemanipuleerd worden om Biya aan de macht te houden. ‘De instellingen zijn zo ontworpen dat hij verzekerd is van de winst,’ zei Hubert Kinkoh, politiek en veiligheidsanalist tegen The New York Times. Tegenstanders beschuldigen Biya ervan zijn autoriteit te gebruiken om de oppositie te intimideren en de rechtbanken en de kiescommissie te controleren.
Wat betekenen deze verkiezingen voor de toekomst van Kameroen?
De verkiezingen vinden plaats tegen een achtergrond van verschillende escalerende nationale crises, schrijft African News. In de westelijke regio’s woedt een gewelddadig separatistisch conflict tussen overwegend Engelssprekende separatisten, die zeggen gemarginaliseerd te worden door de Franstalige meerderheid, en regeringstroepen. Ondertussen wordt de regio Extrême-Nord nog altijd getroffen door de Boko Haram-opstand uit buurland Nigeria, met regelmatige aanvallen op grenssteden.
Deze veiligheidsproblemen worden nog verergerd door diepgewortelde sociaaleconomische kwesties. Volgens schattingen van de Verenigde Naties leeft minstens 43 procent van de bevolking van Kameroen in armoede. Ongeveer een op de vier Kameroeners loopt het risico om in de komende vijftien maanden in extreme armoede te vervallen. Ook kampt het land met vervallen wegen die onderhevig zijn aan overstromingen, frequente stroom- en waterstoringen en is er sprake van wijdverbreide werkloosheid, vooral onder jongeren.
Ondanks alles wordt het staatshoofd zichtbaar geprezen door de lokale pers, onder leiding van Cameroon Tribune. De Frans- en Engelstalige krant, een propagandamiddel van het regime, is dolblij met ‘deze meester van de tegenaanval [die] altijd meer dan één truc achter de hand heeft’. Kameroen behoort volgens het Comité ter Bescherming van Journalisten consequent tot de landen in Afrika waar de meeste journalisten gevangen zitten. Volgens de jaarlijkse gevangeniscijfers van het CBJ zitten momenteel vijf journalisten achter de tralies.
‘De jongeren in Kameroen doen wat alle jongeren ter wereld doen. Ze komen in opstand’
Op verschillende plekken in de wereld staat generatie Z op tegen gevestigde regimes. ‘De jongeren in Kameroen, gedreven door moeilijke levensomstandigheden, doen wat alle jongeren ter wereld doen. Ze komen in opstand’, schrijft Deutsche Welle. ‘Maar opstanden zonder brede steun van de bevolking zijn niet in staat een systeem omver te werpen.’ Sinds de Constitutionele Raad de kandidatuur van oppositieleider Maurice Kamto heeft afgewezen, lijken de Kameroense jongeren zich erbij neer te leggen dat er waarschijnlijk weinig zal veranderen in de politiek, aldus de Duitse omroep. De Kameroense politicus Banda Kani spreekt van een ‘gebrek aan politieke cultuur’. Volgens hem is er sprake van apathie onder de Kameroeners, die wordt verergerd door het onvermogen van de oppositie om zich te verenigen in de strijd tegen Paul Biya.
Een nieuwe overwinning voor Biya lijkt waarschijnlijk. Maar op 92-jarige leeftijd kan hij zijn bewind niet heel lang meer volhouden. The New York Times constateert dat er onder de Kameroeners vooral één grote vraag leeft: niet wie er zal winnen, maar wat er zal gebeuren als Biya er niet meer is. ‘Het antwoord op die vraag zal meer verandering teweegbrengen dan deze verkiezingen.’
De stembussen sloten op zondag 12 oktober om 18 uur. Het kan tot vijftien dagen duren voordat de winnaar bekend wordt gemaakt.
