De Jemenitische journalist Abdulkarem Al-Khayati woont in Brussel en werkt als freelance journalist voor Al Jazeera Net en verschillende Jemenitische nieuwswebsites. ‘Ik probeer de stem van mijn land te laten horen, dat ik vanwege de oorlog heb moeten verlaten,’ zegt hij.
Sinds 2014 werkt hij als oorlogscorrespondent voor Al Jazeera, hij was een van de eersten die de gevechten in de provincies Al-Jawf en Ma’rib versloeg. Volgens zijn eigen beschrijving voerde hij ‘echte professionele gevechten in conflictgebieden’ en kreeg hij bedreigingen van zowel de Houthi-beweging als van sommige partijen binnen de regering vanwege zijn moedige reportages vanaf de frontlinie.
Tegen de stroom in
Abdulkarem Al-Khayati belichtte in zijn werk het lijden van Jemenitische journalisten en de schendingen waaraan zij door verschillende partijen, vooral de Houthi-beweging, worden blootgesteld. Hij vestigde de aandacht op de onderdrukking van de persvrijheid in alle delen van Jemen.
Hij publiceerde rapporten over Houthi-mijnen en hun humanitaire gevolgen, de verslechtering van de gezondheidszorg en de buitenlandse controle over Jemenitische eilanden. Daarnaast bekritiseerde hij in zijn reportages en Facebook-posts de fouten van de Jemenitische regering en de Arabische coalitie (een militaire alliantie van tien Arabische landen die de regering steunt) in hun oorlog met de door Iran gesteunde Houthi’s. De fouten die volgens Al-Khayati in journalistieke rapporten werden bekritiseerd, zoals de luchtaanvallen van de coalitie op Houthi-gebieden, leidden in veel gevallen tot de dood van onschuldige Jemenitische burgers die geen betrokkenheid hadden bij het gewapend conflict, of van soldaten van het Jemenitische leger.
‘Hierdoor werd ik een doelwit van meerdere strijdende partijen. Dat leidde tot grote druk en heeft me psychologisch geschaad. Uiteindelijk vluchtte ik uit Jemen en kreeg ik een verbod om sommige Arabische landen binnen te gaan.’
Na de overname van Sanaa door de Houthi’s in 2014 moest Al-Khayati onderduiken, waarna hij erin slaagde zijn gezin naar Maleisië te sturen. Zelf keerde hij daarna terug naar Ma’rib om zijn journalistieke werk voort te zetten. ‘Ik bleef de oorlog in de door de regering gecontroleerde provincies verslaan, totdat ik in 2018 definitief uit Jemen moest vertrekken,’ vertelt hij.
Het Al Jazeera-team werd toen uit de regeringsgebieden verdreven door een verzoek van Jemenitische regering en onder druk van de regeringen van de Arabische coalitie, die geïrriteerd waren door de kritiek op hen in Jemen. In december 2022 kwam hij als vluchteling in België aan.
Persvrijheid in Jemen
Volgens een rapport van Reporters Without Borders blijft het beoefenen van journalistiek in Jemen uiterst moeilijk. Journalisten worden nog steeds bedreigd, terwijl onafhankelijke media kwetsbaarder zijn dan ooit.
Al-Khayati: ‘Journalistiek in Jemen een van de gevaarlijkste beroepen, door de waarheid te vertellen kom je met vrijwel iedereen in conflict.’ Een gedwongen verdwijning of zelfs de dood kan hier een gevolg van zijn, legt hij uit, en de dreigingen stoppen nooit. ‘Het begint met arrestaties en verdwijningen in door de Houthi’s gecontroleerde gebieden, die soms uitmonden in doodvonnissen. In door de regering gecontroleerde gebieden moeten journalisten uiterst voorzichtig zijn om geen enkele politieke of militaire partij te provoceren. Daarnaast vormen Al Qaida-groepen een extra bedreiging voor journalisten.’
Ondanks de risico’s en digitale bedreigingen door aanhangers van strijdende partijen in Europa, blijft Al-Khayati de waarheid vertellen en het belang van zijn werk benadrukken. Zo bewijst hij dat de missie van een journalist en de stem van diens land ook in ballingschap kunnen blijven bestaan.
