Australië verbiedt de toegang tot sociale media voor jongeren onder de zestien om hen te beschermen tegen verslavende algoritmen en online gevaren. Voorstanders zien het als een moedige en belangrijke maatregel, tegenstanders waarschuwen voor schijnveiligheid en sociale uitsluiting.
Nee: ‘Deze overhaaste beslissing zal waarschijnlijk meer kwaad dan goed doen’
‘De Australische regering is zelf erg trots op de nieuwe wet die kinderen en tieners onder de zestien verbiedt gebruik te maken van sociale media. Maar deze overhaaste beslissing zal waarschijnlijk meer kwaad dan goed doen’, stelt Torsten Kleinz, een Duitse journalist en auteur die vooral over het internet schrijft, in een column in Der Spiegel.
In slechts één jaar tijd heeft de regering van premier Anthony Albanese de wet bedacht en doorgevoerd – en daarmee zou ze de Australische jeugd hebben bevrijd uit de greep van de algoritmen. De haast die ermee gemoeid was heeft echter zijn sporen nagelaten. Platforms worden niet gedwongen om van elke gebruiker een identiteitsbewijs te vragen, dat zou een te lange en te dure procedure zijn. In plaats daarvan mogen platforms zoals Facebook er in eerste instantie op vertrouwen dat gebruikers bij hun registratie hun echte geboortedatum hebben opgegeven. Alleen bij grote afwijkingen – bijvoorbeeld wanneer iemand kort voor de peildatum zijn leeftijd van 14 naar 16 jaar wijzigt – moet er worden ingegrepen. ‘Dan zijn het dus weer algoritmes die het werk doen’, aldus Kleinz.
‘Wie jongeren de toegang tot sociale media ontneemt, ontneemt hun ook een stukje maatschappelijke participatie’
De platforms mogen een dienstverlener inschakelen die via een webcam of camera de leeftijd van een persoon schat en zo alsnog toegang kan verlenen. ‘Wie deze controle niet meteen doorstaat, moet waarschijnlijk zijn identiteitsbewijs laten zien. Maar een tiener kan gewoon een oudere broer of zus, klasgenoot of zelfs een ouder vragen om de test te doorstaan.’ Hoe streng de platforms moeten controleren is onduidelijk, de wet eist alleen dat er ‘passende maatregelen’ worden genomen. ‘Het blijft volkomen onduidelijk of de nieuwe regels daadwerkelijk de levens van jonge mensen in Australië zullen veranderen – of dat het daar alleen de schijn van heeft.’
Het lijdt volgens de techjournalist geen twijfel dat sociale media soms gevaarlijk zijn en het dagelijks leven van vooral jongeren aanzienlijk beïnvloeden. ‘Tegelijkertijd zijn sommige apps inmiddels een vast onderdeel van het dagelijks leven van volwassenen. Een essentieel middel waarmee je tegenwoordig je sociale leven organiseert, van herinneringen aan verjaardagen in je vriendenkring tot het in de gaten houden van vacatures. Wie jongeren de toegang tot sociale media ontneemt, ontneemt hun ook een stukje maatschappelijke participatie.’
En dus vindt Kleinz dat Duitsland vooral geen voorbeeld zou moeten nemen aan Australië. ‘Goed bedoeld is in dit geval het tegenovergestelde van goed gedaan.’ Als Duitsland daadwerkelijk iets wil doen voor de bescherming van jongeren, moet het volgens deze journalist afzien van een overhaaste aanpak. ‘In plaats daarvan vereisen democratische oplossingen een maatschappelijk debat waarin ook de betrokkenen, namelijk kinderen en jongeren, worden gehoord.’
Torsten Kleinz studeerde economie aan de Universiteit van Keulen en volgde daarnaast een opleiding aan de Journalistieke School van Keulen. Sinds 2001 werkt hij als journalist. Hij schrijft vooral over het internet.
Ja: ‘Het verbod geeft ouders de middelen om de macht van de socialmediagiganten te beperken’
‘Een paar weken geleden ging mijn veertienjarige zoon naar de garage, haalde zijn skateboard tevoorschijn en vertelde me dat dit zijn “skatepark summer” zou worden’, schrijft de Zuid-Afrikaans-Australische schrijver, activist en politiek analist Sisonke Msimang in The Guardian. ‘Ik was benieuwd wat deze hernieuwde interesse, waar hij sinds zijn twaalfde al niet meer aan had gedacht, had gewekt. Zijn antwoord: “Het verbod [op sociale media].”’
Toen premier Anthony Albanese vorige week over het verbod sprak, waarschuwde hij dat er wat opstartproblemen zouden zijn. De belangrijkste boodschap was echter gericht aan kinderen. ‘Hij moedigde hen aan om tijdens de schoolvakanties buiten te spelen of te lezen, in plaats van op hun telefoon te scrollen.’ De opmerkingen sloegen aan bij ouders, maar het TikTok-account van de premier werd al snel overspoeld met berichten van jongeren die hem lieten weten dat ze nog steeds online waren.
‘Ik ben een ouder van generatie X wiens kinderen volwassen zijn geworden in het tijdperk van de smartphone.’ Msimang en haar partner hielden de schermtijd van hun kinderen weliswaar in de gaten, maar waren totaal niet voorbereid op de effecten die technologie op hen zou hebben. ‘Net als veel andere ouders hebben we een hekel aan het feit dat grote techbedrijven zo veel tijd en aandacht van ons gezin hebben afgenomen en zien we de maatregel van de regering als een kans om de controle terug te winnen van de grote, machtige bedrijven.’
‘Als land kunnen we ons deze strijd veroorloven’
Het is niet verwonderlijk dat Australië bereid is het op te nemen tegen enkele van de grootste techbedrijven ter wereld. ‘Er heerst hier een sterke cultuur van het nemen van voorzorgsmaatregelen om risico’s te verminderen’, schrijft Msimang. Dit omvat goed gefinancierde volksgezondheidscampagnes over onder andere zonnebrandcrème en fietshelmen. En tijdens de covid-pandemie ‘nam het land enkele van de meest restrictieve en succesvolle maatregelen ter wereld’, zoals het sluiten van de grenzen en verplichte quarantaine voor terugkerende Australiërs.
In tijden van crisis is het vertrouwen in de Australische regering groot. De steun neemt toe wanneer burgers een externe dreiging waarnemen. ‘Het is dan ook geen verrassing dat 77 procent van de Australiërs het verbod steunt. Bovendien kunnen we ons als land deze strijd veroorloven. Ondanks de kleine bevolking, opereert het land met het soort zelfvertrouwen dat gepaard gaat met rijkdom.’
Ondanks de kritiek van tegenstanders hebben de Australiërs besloten om een begin te maken. Grotendeels omdat er, zoals Julie Inman Grant, de Australische eSafety-commissaris, heeft betoogd, geen ‘eerlijke strijd’ bestaat tussen kinderen en de algoritmen van sociale media. ‘Het verbod – hoe onvolmaakt ook – geeft ouders de middelen om de macht van de socialmediagiganten te beperken.’
Sisonke Msimang is een Zuid-Afrikaans-Australische politiek commentator, essayist, memoireschrijver en journalist wiens werk zich richt op ras, gender en democratie. Ze is de auteur van Always Another Country: A Memoir of Exile and Home en The Resurrection of Winnie Mandela: A Biography of Survival.
