Met onder andere:
» Alle Zwitsers kunnen ondergronds overleven
» De aanstelling van Irans derde opperste leider
» De omgekeerde wereld: AI huurt mensen in
Xenia
Gastvrijheid staat in veel culturen hoog aangeschreven. Het oude Griekenland kende xenia: de band tussen gast en gastheer, die Zeus persoonlijk beschermde. Volgens Arabische tradities moet een vreemdeling minstens drie dagen worden verzorgd, zonder vragen. In India leeft het idee Atithi Devo Bhava: de gast is goddelijk. En in Japan houdt omotenashi in dat je anticipeert op de behoeften van de gast, zonder dat deze ze hoeft uit te spreken.
Filippo Grandi, voormalig Hoge Commissaris van de VN voor de Vluchtelingen, noemt ‘asiel (…) een van de mooiste gebaren die de mensheid te bieden heeft’. In een reportage van Financial Times (p. 12) maakt hij de balans op van een decennialange carrière in het humanitaire veld. Migratie, zegt Grandi, is de prijs die je voor rijkdom betaalt. Of, zoals Naomi Klein het eens krachtig verwoordde: ‘Onze manier van leven is afhankelijk van andermans ellende.’ Asiel is dan ook geen gunst, zoals de gast die vraagt, maar een recht, vastgelegd in het Vluchtelingenverdrag uit 1951, dat vanwege de aard van de wereldwijde problemen steeds weer moet worden bijgesteld.
Migratie is de prijs die je voor rijkdom betaalt
Niet iedereen denkt er zoals Grandi over, en het aantal ontheemden is in tien jaar tijd bijna verdubbeld. Ece Temelkuran, van wie we een fragment uit haar prachtige en intieme nieuwe boek Nation of Strangers publiceren (p. 38), verliet Turkije in 2016 omdat ze gearresteerd kon worden wegens kritiek op Erdoğans regime, en woont momenteel in Hamburg. Ze spreekt niet van alt-right of extreemrechts, maar steevast van fascisme – een term die velen volgens haar vermijden omdat die hen eraan herinnert dat ze iets moeten doen.
Als ontheemde gedraagt ze zich wenselijk. Bestond tussen haar en andere vluchtelingen de stilzwijgende overeenkomst om ‘zonder sentimenteel gedoe door te gaan met ons leven, wat mijn bevroren hart goed uitkwam’, op de steeds terugkerende vragen van de Duitsers om haar heen heeft ze geleerd vrolijk te glimlachen, haar onverschilligheid te verbergen.
En haar heimwee. Een van de schrijnendste gegevens uit de reportage met Grandi is dat, ondanks de grote ellende in het land, mensen uit omliggende landen toch naar Soedan vluchten. Ook keren veel gevluchte Soedanezen ondanks de gevaren terug. ‘De Soedanees is sentimenteel’, aldus een van hen. Ondertussen worden in Omaha (het Amerikaanse Midwest) nieuwkomers verwelkomd om vergeten buurten nieuw leven in te blazen (p. 26) en trekt het Japanse dorp Shichikashuku migranten aan om de bevolkingsdaling af te remmen (p. 36). Dat mag eigenbelang zijn, gastvrij is het wel.
