Dankzij betaalbare woningen en subsidies voor kinderen trekt het dorp Shichikashuku op het eiland Honshū nieuwkomers aan en wordt de bevolkingsdaling afgeremd.
Wie op de Tohoku-snelweg in het noordoosten van Japan de afslag Shiroishi neemt en vervolgens drie kwartier de provinciale weg volgt, bereikt na een reeks tunnels het dorp Shichikashuku. Door het centrum verspreid staan enkele recent gebouwde houten huizen, die qua uiterlijk sterk op elkaar lijken.
De gemeente biedt deze huizen aan aan jonge gezinnen – stellen jonger dan veertig met kinderen in de basisschoolleeftijd – die zich in het dorp willen vestigen. De maandelijkse huur bedraagt 39.000 yen [ongeveer 220 euro]. Wie er twintig jaar blijft wonen, krijgt het huis en de grond cadeau. Omdat de woningen op aanvraag worden gebouwd, kunnen de bewoners zelf de indeling bepalen. Kazumasa Narita (47) is een van die nieuwkomers. Hij verhuisde zeven jaar geleden vanuit Sendai, de grootste stad van de regio Tōhoku, om in de regionale ontwikkeling te werken. Naast de prachtige natuur was het vooral de aantrekkelijke prijs die zijn vrouw en twee dochters over de streep trok.
De gemeente bouwt jaarlijks twee van deze ‘woningen voor lokale ontwikkeling’. Momenteel zijn het er negentien, waarin vierentachtig nieuwkomers wonen. De twee huizen die dit jaar zijn gebouwd worden binnenkort betrokken door twee vierkoppige gezinnen.
Ook de gunstige regelingen voor kinderen wekken belangstelling. Shichikashuku was een van de eerste gemeenten in de prefectuur Miyagi die gratis schoolmaaltijden, kinderopvang en medische zorg tot achttien jaar invoerde. Bovendien ontvangen gezinnen eenmalige toelagen bij de geboorte van een kind of bij de start van de schoolcarrière: 300.000 yen (circa 1700 euro) voor het eerste kind, 500.000 yen
(2800 euro) voor het tweede en 700.000 yen (4000 euro) voor het derde.
Lokaal bedrijf
De werkgelegenheid in het dorp zelf beperkt zich tot een lokaal bedrijf dat de openbare voorzieningen beheert. Maar wie met de auto naar het werk gaat, krijgt brandstofvergoeding. Sinds de start van het woningbouwprogramma in 2016 vestigen zich jaarlijks twintig tot veertig nieuwe mensen in Shichikashuku. Vorig jaar liep het totale aantal nieuwkomers op tot 331. Daarvan woonden er 235 permanent in het dorp. Dat komt neer op ongeveer 20 procent van de totale bevolking (1176 inwoners in augustus 2025).
Sinds 2016 zijn er onder de nieuwkomers eenentwintig baby’s geboren. Wanneer we de enige crèche van het dorp binnenlopen, valt de levendigheid direct op. Van de dertig ingeschreven kinderen zijn er negentien van nieuwkomers.
De oorspronkelijke bewoners zagen de nieuwkomers als buitenstaanders
Die snelle groei ging echter niet zonder slag of stoot. De oorspronkelijke bewoners zagen de nieuwkomers als ‘buitenstaanders van wie je maar moet afwachten wat ze komen doen’. Er heerste wantrouwen.
De nieuwkomers op hun beurt klaagden over de vijandigheid van de dorpelingen, die hen op een afstand hielden. Ongeschreven regels, bijvoorbeeld over het buitenzetten van afval of de tijden waarop je het gras mag maaien, werden niet met hen gedeeld. ‘We moeten de barrières zelf doorbreken’, besefte Keisuke Takahashi. Drie jaar geleden richtte hij met een tiental anderen de Vereniging van Nieuwe Bewoners op.
De leden meldden zich aan bij de vrijwillige brandweer, dragen het draagbare heiligdom (mikoshi) tijdens het dorpsfeest en bemannen een suikerspinkraam op lokale evenementen. ‘In een klein dorp als dit kun je veel voor elkaar betekenen,’ aldus Takahashi. Het werkte: langzaamaan werden de nieuwkomers door de oorspronkelijke bewoners geaccepteerd.
Financiering
Hoe worden deze royale steunmaatregelen gefinancierd? Sinds de aanleg van de enorme Shichikashukudam ontvangt het dorp jaarlijks zo’n 300 miljoen yen (1,7 miljoen euro) aan overheidssubsidies, wat voor een stabiele inkomstenbron zorgt. Met dit geld is een speciaal fonds opgericht om de aantrekkelijkheid van het dorp te vergroten. Het woningbouwproject alleen al heeft tot nu toe 425 miljoen yen (2,4 miljoen euro) gekost. Maar is dit genoeg om de leegloop definitief te stoppen? Het tempo van de bevolkingsdaling en de vergrijzing is vertraagd. Toch is een deel van de nieuwkomers alweer vertrokken, waaronder degenen die oorspronkelijk uit het dorp kwamen en zo’n 20 procent van de mensen die zich er de afgelopen tien jaar vestigden.
De kern van het probleem blijft immers onveranderd: jongeren verlaten het dorp voor hun studie of werk en keren nooit meer terug. Het komt er eigenlijk op neer dat zij door nieuwkomers worden vervangen.
Burgemeester Koichi Koseki erkent dit probleem. Hij zet zich in om ontmoetingen tussen de oorspronkelijke bewoners en de nieuwkomers te organiseren. Hij hoopt ook dat de mensen van buitenaf voor verandering en nieuwe denkwijzen zullen zorgen.
Kazumasa Narita, de nieuwkomer die bij de regionale ontwikkelingsmaatschappij werkt, deelt de zorgen van de burgemeester: ‘Als de kinderen van de nieuwe bewoners later ook vertrekken, begint de bevolking opnieuw te krimpen. We moeten manieren vinden om hen duurzaam aan Shichikashuku te binden, bijvoorbeeld via het onderwijs. Daar willen wij zelf ook graag aan bijdragen.’
