Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week bespreken we de extreme hitte in Zuid-Europa. Grote delen van Portugal, Spanje, Frankrijk, Italië en andere landen hebben code rood afgekondigd. Wat is de oorzaak van deze hittegolf die de landen rond de Middellandse Zee treft? Wat zullen de gevolgen zijn als zo’n extreme hitte aanhoudt?
Welke landen lijden onder de extreme hitte?
Zuid-Europa en de mediterrane landen kampen nu al een aantal dagen met extreme temperaturen. Een hittegolf heeft ervoor gezorgd dat een groot aantal gebieden het label code rood draagt. In Frankrijk steeg het kwik naar een nieuw hoogtepunt. Alleen in gebieden dicht bij het Kanaal en de Belgische grens blijft de temperatuur onder de 34 graden Celsius. Parijs werd op 30 juni in het hoogste gevarenniveau geplaatst, iets wat sinds 2020 niet meer is gebeurd. Het verkeer werd streng aan banden gelegd in de hoofdstad en de Eiffeltoren blijft tot woensdag gesloten voor bezoekers, meldt de Griekse krant Ekathimerini.
Op het Iberisch Schiereiland is de hitte inmiddels lichtjes aan het afnemen. In Centraal- en Zuid-Portugal worden er echter nog steeds temperaturen rond de 40 graden verwacht. Langs de noordelijke kust van Portugal kregen strandbezoekers op maandag te maken met een ander natuurfenomeen, een rolwolk. Rolwolken zijn lange horizontale wolken laag bij de grond die van de zee naar de kust bewegen en ontstaan bij plotse temperatuursveranderingen. France 24 citeert een lokale zwemmer die vertelde dat het plots donker werd en er een hevige wind opkwam. ‘Het leek wel een tsunami.’
In de maand juni werd de temperatuur van de Middellandse Zee gemeten op 26,01 graden
In Italië blijft het aantal steden met code rood toenemen. Het Italiaanse ministerie van Volksgezondheid moedigt burgers aan om ‘anti-hittevoorschriften’ te volgen en raadt af om lang buiten te blijven tussen 11 uur ‘s ochtends en 16 uur ‘s avonds, meldt Rai News. Volgens Thibault Guinaldo, een wetenschapper van de Franse weerdienst, heeft de Middellandse Zee ook een nieuw record behaald. In de maand juni werd de temperatuur van het water gemeten op 26,01 graden, aldus France 24.
Ook in het binnenland van Europa is er extreme hitte. Duitsland kondigde gisteren de heetste dag van het jaar aan, met een meting van 38 graden, en verwacht nog hetere dagen. Lokale overheden hebben aangekondigd dat kinderen voor de heetste uren naar huis mogen gaan en dat ruimtes met airconditioning beschikbaar worden gesteld voor de bevolking. Aan de overkant van het Kanaal, in Groot-Brittannië, is er ook onverwachte hitte. Wimbledon beleefde maandag de warmste openingsdag in de geschiedenis van het tennistoernooi, aldus Ekathimerini.
Wat is de oorzaak van de hittegolf?
De extreme hitte in Europa wordt veroorzaakt door een hittekoepel, meldt The Guardian. Deze hittekoepel houdt een hogedrukgebied vast. Omdat een hogedrukgebied koude lucht lucht naar boven trekt en warme lucht naar het aardoppervlak duwt veroorzaakt deze in combinatie met de zon een abnormale hitte. Volgens Dr Michael Byrne, klimatoloog aan het St. Andrews College, zijn hittekoepels niks nieuws, maar de temperaturen die ze met zich meebrengen wel. ‘Europa is meer dan 2 graden warmer geworden sinds de industriële revolutie’, legt hij uit. ‘Dus wanneer er een hittekoepel ontstaat, voert deze een nog intensere hittegolf aan.’
‘Extreme hitte is niet langer een zeldzaam fenomeen: het is de nieuwe norm geworden’
Daarbij komt dat grote steden zoals Londen, Parijs, Madrid, Rome en Athene een extra grote kans hebben op extreme hitte. ‘Beton en asfalt absorberen hitte en kaatsen de straling van de zon terug’, legt Radhika Khosla uit, klimatoloog aan de Universiteit van Oxford. De stadsomgeving versterkt de impact van de hitte op ons lichaam. Bouwvakkers en andere arbeiders die op straat werken, lopen hierdoor het meeste gevaar, aldus de Britse krant.
‘Extreme hitte is niet langer een zeldzaam fenomeen: het is de nieuwe norm geworden’, waarschuwde António Guterres, secretaris-generaal van de VN, op zijn sociale media. Afgelopen maandag ging de VN-conferentie over ontwikkelingsfinanciering van start in de Spaanse stad Sevilla, waar de temperatuur afgelopen zondag boven de 44 graden lag. Guterres en de andere aanwezigen ondervonden daar aan den lijve de gevolgen van de klimaatverandering. De Portugese politicus heeft klimaatverandering, die het meest negatieve effect heeft op de meest kwetsbare landen van de wereld, hoog op de agenda staan, meldt El País. Guterres benadrukt dat ‘de planeet steeds warmer en gevaarlijker wordt: geen enkel land is immuun’.
Wat zijn de gevolgen als extreme hitte steeds vaker voorkomt?
In reactie op de hitte heeft de Franse regering bedrijven gevraagd om de werkuren aan te passen. Op maandag en dinsdag waren ongeveer tweehonderd Franse scholen volledig of deels gesloten. In de regio rond Berlijn werden werkgevers aangespoord om de gezondheid van hun werknemers te garanderen. ‘Bedrijven zijn gebonden aan wetten rond bescherming tegen hitte op de werkvloer’, zei Britta Müller, de lokale minister van Gezondheid, meldt The Guardian. Ook in Italië hebben verscheidene provincies aangekondigd dat intense arbeid stilgelegd wordt tijdens de heetste uren.
Extreme weersomstandigheden zoals een hittegolf hebben impact op de economie. Een nieuw rapport van Allianz Research berekende de verliezen (in procentpunt) die het bbp van verschillende Europese landen zal lijden door de extreme hitte. Het rapport laat zien dat Spanje (-1,4) het meeste verlies zal lijden, gevolgd door Italië (-1,2), Griekenland (-1,1) en Roemenië (-0,6). Als er minder kan worden gewerkt door de hitte, is er minder productiviteit. Zeker in landen zoals Roemenië, waar landbouw, de bouw en andere vormen van intensieve arbeid de grootste sectoren vormen, kan het stilleggen van werk grote impact hebben op de economie, aldus Business Review. Het rapport van Allianz Research wijst erop dat Europa zich moet aanpassen aan de nieuwe weersomstandigheden. Vernieuwingen in stedenbouw zoals isolatie, ventilatie en daken met plantengroei zouden de temperatuur tijdens het werken aangenamer maken en bieden oplossingen voor de toekomst.
‘Mensen komen aan met uitdroging of een hitteberoerte’
De hulpdiensten hebben het druk door de extreme hitte. In onder andere Portugal, Spanje, Frankrijk en Griekenland is de brandweer alert voor bosbranden. In alle landen worden de veiligheidsdiensten versterkt met extra manschappen van het Rode Kruis. In Turkije zijn inmiddels meer dan vijftigduizend mensen geëvacueerd wegens bosbranden, meldt The Guardian.
Behalve de brandweer kampen ziekenhuizen ook met problemen. Rai News meldt dat de ziekenhuisopnames de afgelopen dagen op sommige plekken in Italië met wel 20 procent zijn gestegen. ‘Mensen komen aan met uitdroging of een hitteberoerte’, zegt Alessandro Riccardi, nationaal voorzitter van de Italiaanse Vereniging voor Spoedeisende Hulp. ‘Het zijn meestal ouderen of kwetsbare groepen, maar ook mensen die buiten werken komen terecht op de spoedafdeling.’ In stedelijke gebieden lopen de cijfers bij spoedafdelingen hoog op en ontstaan er lange wachttijden. Riccardi wijst erop dat deze ontwikkeling de problemen in de maatschappij weerspiegelt. ‘Ouderen zonder familie of zorgnetwerk die in moeilijkheden komen door de verzengende temperaturen, zoeken hun toevlucht op de spoedafdeling.’ Riccardi pleit voor een uitbreiding van sociale zorg en het aantal wijkverpleegkundigen in Italië.
Italië zit door de hitte met nog een ander probleem. In de Italiaanse steden Florence en Bergamo is er een stroomstoring gemeld. De lokale autoriteiten weten nog niet wat de oorzaak is. De extreme hitte kan schade toegebracht hebben aan het elektriciteitsnetwerk, maar er is ook een vermoeden dat overmatig gebruik van airconditioning voor een kortsluiting heeft gezorgd, aldus de Italiaanse nieuwszender.
Volgens Jean-Paul Harreman, directeur bij Montel Analytics, kampen Duitsland, Frankrijk, Spanje en de andere landen die lijden onder de hittegolf met energieproblemen. Overdag is er voldoende elektriciteit door zonnepanelen, maar ‘s avonds, wanneer de zon ondergaat, kan het energienetwerk het overmatig gebruik van ventilatoren en airconditioners niet aan. Op de markt leidt dit tot negatieve prijzen overdag, omdat er een overvloed aan energie wordt opgewekt. ’s Avonds schieten de prijzen echter de lucht in door de tekorten. Kerncentrales lijden ook onder de hitte. Het is moeilijker om de centrales koel te houden en de energieproductie kan hierdoor afnemen. Électricité de France (EDF), het Franse staatsbedrijf voor elektriciteit, heeft twee weken geleden al gemeld dat een van hun kerncentrales waarschijnlijk minder zal produceren. Het water dat gebruikt wordt om de kernreactoren te koelen, mag volgens milieuwetten niet worden gestort in de rivieren als het een bepaalde warmtegrens overschrijdt, en die grens komt steeds dichterbij. Harreman wijst erop dat hittegolven systematisch zullen toenemen en het Europese energienetwerk moet hierop voorbereid zijn, aldus Montel News.
‘We worden overweldigd door de hitte. We zouden hieraan gewend moeten zijn, we komen uit Cyprus!’
Vakantiegangers lijden ook onder de extreme hitte. Op maandag 30 juni waren de straten in het centrum van Parijs leeg en de cafés hadden weinig bezoekers. Er was echter nog steeds een grote groep toeristen die schaduw zocht onder de Arc de Triomphe of de Eiffeltoren. De hordes Amerikanen, Britten en Chinezen hebben geen keus. Ze zijn er maar voor een beperkt aantal dagen, meldt Le Monde. ‘Het is pittig. We worden overweldigd door de hitte. We zouden hieraan gewend moeten zijn, we komen uit Cyprus!’, zegt Eva, een advocaat uit Nicosia. ‘Maar wanneer het zo warm is op Cyprus, blijven we thuis. Nu kan dat niet, we moeten op stap.’
Deze toeristen zullen in de toekomst misschien hun vakantiebestemming heroverwegen, zoals Simon Kuper voorspelt in dit stuk uit het juli- en augustusnummer.
