Hoe raceduiven het doelwit werden van internationale misdaad.
De Chinese zakenmannen kwamen aan op het Belgische platteland in luxe sportauto’s, met tolken en zakken geld in de aanslag. Toen ze voor Tom van Gavers kleine, bakstenen boerderij parkeerden, wist hij al waarom ze hem vanaf de andere kant van de wereld kwamen opzoeken. Ze wilden zijn duiven.
De achtendertigjarige Van Gaver fokt duiven vanaf zijn vijfde. Hij erfde de hobby van zijn vader, die hem van zijn overgrootvader erfde. De duiven kunnen van honderden kilometers afstand de weg naar huis terugvinden met een vliegsnelheid van tachtig kilometer per uur. Van Gavers vogels, die hij inschrijft bij landelijke wedstrijden, zijn de beste in België.
Honderd jaar lang waren duivenracers – of ‘duivenmelkers’, zoals ze zichzelf noemen – voornamelijk Vlaamse boeren die meer in de sport investeerden dan ze eraan verdienden. Van Gaver, een man met blond haar dat over zijn voorhoofd valt en losse veertjes op zijn hoodie, was secretaris bij het lokale politiebureau. Vanwege een voetbalblessure en een beëindigde relatie had hij veel tijd (hij heeft een van zijn beste duiven naar zijn ex-vriendin vernoemd). De sport was een manier om het weekend in te vullen, hij had nooit voor ogen dat deze ook lucratief kon zijn.
Maar toen ontdekten de Chinezen de duivensport, en ontdekten dat de verfijndste duivengeslachten op het Belgische platteland te vinden zijn. De allerbeste bevonden zich in de achtertuin van Van Gaver.
1,2 miljoen voor Armando
Vanaf ongeveer 2019 begonnen rijke Chinese industriëlen miljoenen te besteden aan Belgische duiven. Dat jaar werd een duif genaamd Armando voor 1,2 miljoen verkocht op een veiling dicht bij Brussel. In 2020 werd een andere vogel, New Kim, voor 1,6 miljoen euro geveild. Duivenraces in grote Chinese steden werden een weelderig symbool van de economische welvaart in China, met prijzenpotten van meer dan honderd miljoen dollar – hoger dan veel van de grootste sportevenementen ter wereld.
Een Van Gaver-duif werd op slag een prestigebezit onder de Chinese elite. Klanten verschenen meermaals per week bij zijn huis. Ze konden de beoogde duiven bij naam noemen. De eerste keus ging bijna altijd naar dezelfde duif: Finn. ‘De Mona Lisa van de duivenwereld,’ aldus Van Gaver.
De Chinezen legden hoge bedragen op tafel. Ze zeiden dat ze bereid waren meer te bieden. Maar Gaver zei dat Finn niet te koop was. En zo had het door kunnen gaan. Maar op een nacht in november knipten twee gemaskerde mannen een gat in het tuinhek van de buren van Van Gaver en slopen naar zijn huis. Ze klommen boven op het duivenhok, zaagden een gat in het dak en klauterden naar binnen. Een derde wachtte in een vluchtauto.
Ze klommen boven op het duivenhok, zaagden een gat in het dak en klauterden naar binnen. Een derde wachtte in een vluchtauto.
Een veiligheidscamera legde de misdaad vast. De dieven inspecteerden de duiven; kennelijk waren ze op zoek naar specifieke vogels. Toen stopten ze ze met fladderende vleugels in een zak.
Het was een van de vele duivendiefstallen die in 2024 en 2025 in België en Nederland hebben plaatsgevonden. De laatste jaren zijn tientallen hokken beroofd en honderden duiven meegenomen. De Belgische bond voor duivenliefhebbers waarschuwde haar leden voor een ‘crisis’.
Toen Van Gaver op de ochtend van 22 november het hok controleerde zag hij dat er was ingebroken. De deur klemde, en hij wipte hem open met een schroevendraaier.
Toen hij in de duiventil van Finn keek, hapte hij naar adem. Hij was leeg.
Mysterieus talent
Aangezien Van Gaver voor de lokale politie werkte, vroegen andere slachtoffers of hij de autoriteiten kon overhalen een onderzoek te starten. Zo werd Luc Vervoort door zijn hond gewekt terwijl duivendieven er met veertien vogels vandoor gingen – ze lieten tijdens het vluchten een kniptang vallen. De negenenzeventigjarige Jos Cools, een gepensioneerde timmerman en eigenaar van wereldberoemde korteafstandsracers, verloor op een decembernacht 29 vogels. Van middelbareschooldocent Luc Odeurs werden 32 duiven gestolen, waaronder de winnaar van de prestigieuze internationale race van Barcelona, een van de grootste duivensportevenementen van Europa.
De mannen wisselden theorieën uit over wie er misschien achter de diefstallen zat. Sommigen zeggen zeker te weten dat er in de weken voor de incidenten verdachte figuren bij hun duivenhok rondhingen. Sommigen hadden drones gesignaleerd. Sommige klanten hadden zich bij nader inzien vreemd gedragen. Eén melker herinnert zich hoe een man onderweg naar de wc stiekem foto’s maakte van het tuinhek.
Eén melker herinnert zich hoe een man onderweg naar de wc stiekem foto’s maakte van het tuinhek
Na elke diefstal kwam de politie ter plaatse en ondervroeg de slachtoffers, nam foto’s en controleerde op vingerafdrukken. Van Gaver bracht ze op de hoogte van de gigantische waarde van deze vogels en van het feit dat ze tegenwoordig wereldhandelswaar zijn. ‘Mijn laatste veiling van 24 jonge duiven leverde 338.000 euro op’, schreef Van Gaver, maar de politie leek weinig gedreven om de zaak op te lossen. ‘Voor hen zijn het slechts duiven,’ zegt hij.
Wekenlang was er geen nieuws over de diefstallen. Toen merkte Cools dat er een vrouwtjesduif op het dak van het duivenhok zat. Het was een van de gestolen duiven. Kennelijk was ze aan de dieven ontsnapt en was thuisgekomen dankzij dat mysterieuze talent waarmee de vogels onbekende gebieden kunnen navigeren.
Cools bekeek de vogel, wier ogen door het hok schoten, en vroeg zich af wat ze zou zeggen als ze kon spreken.
Georganiseerde misdaad
Begin januari 2025 zat een politierechercheur, die anoniem wil blijven, op de bank naar het journaal te kijken. Er was een item over de duivendiefstallen. ‘De gestolen vogels zijn samen ongeveer honderdduizend euro waard,’ zei de reporter.
Iets in de aard van de diefstal – de specificiteit en de astronomische waarde van de vogels – trok haar aandacht. Ze gaf leiding aan een politie-eenheid gespecialiseerd in grootschalige diefstal. Ze sprak met ons onder voorwaarde dat haar identiteit geheim bleef, omdat ze voor haar werk undercover moet. Ze merkte bij haar doelwitten een patroon op, namelijk dat het vooral georganiseerde misdaadgroepen betrof.
Samen met haar collega’s bekeek ze beelden van camera’s rondom de beroofde locaties. Ze analyseerden telefoondata om te achterhalen wie er aanwezig was op de tijd en plaats van de overvallen. Aanvankelijk vonden de agenten het moeilijk om de zaak serieus te nemen. Ze maakten veel grapjes en woordspelingen over duiven. ‘Normaal nemen we het op tegen internationale organisaties die cocaïne smokkelen of elkaar overhoop schieten. Eerst hadden we vragen als “Moeten we dit überhaupt doen?”’, aldus Tom Vandersteen, operationeel directeur bij het politiebureau. Maar de hoofdrechercheur van de zaak raakte langzaam in de ban. Ze leerde over de innige band die de racers met hun verloren vogels hadden en verdiepte zich in de duivensport.
‘De gestolen vogels zijn samen ongeveer honderdduizend euro waard’
De rechercheurs wisten hoe vraag vanuit de Chinese markt tot de torenhoge duivenprijzen had geleid. Het leek niet onwaarschijnlijk dat Europese misdaadgroepen het op de vogels hadden gemunt om ze te verkopen op de Chinese zwarte markt, waar ze het verhoogde toezicht vanuit de Chinese overheid konden omzeilen. Ze zouden hierdoor ook aan een vogel als Finn kunnen komen, die de Belgische racers weigerden te verkopen.
De Belgische politie bekeek het beeldmateriaal uit het duivenhok van Van Gaver. Ze stelden een database samen van duivendiefstallen door de informatie van lokale politie-eenheden te groeperen. Ze plakten een landkaart op de muur en prikten punaises op de plekken waar een diefstal had plaatsgevonden. Ze telden minstens veertien diefstallen, maar wisten dat het waarschijnlijk om meer ging. Ze schatten de totale waarde van de vogels op 2,5 miljoen euro.
Na twee maanden werk had de politie een aantal verdachten in het vizier. Maar ze hadden nog wat tijd nodig om de hiërarchie van de groep te doorgronden. De agenten wilden weten: wie had opdracht gegeven om de wereldberoemde duiven te stelen?
Onderpresterende vogels
Het gele huis met twee verdiepingen in de Harmoniestraat was net groot genoeg voor een klein duivenhok in de achtertuin. Daar huisvestte de vijfenveertigjarige Doru Ionica zijn onderpresterende vogels.
Ionica, een man met brede onderkaak en een millimeterkapsel, is een paar jaar geleden vanuit Roemenië naar de Belgische gemeente Vilvoorde verhuisd en koos voor een leven in een buitenwijk met zijn vrouw en vijf kinderen. Hij bevond zich plotseling in het geografische middelpunt van de duivenracewereld.
Ionica begon mee te doen aan lokale races – met weinig succes. Hij vertelde aan leden van de lokale duivenclub dat het zijn droom was om goed te presteren bij de internationale race van Barcelona, maar geen van zijn vogels belandde in de top 1000.
Veel beginnende racers hadden hiermee te maken. De enige manier om in de sport uit te blinken was om kampioenduiven – of hun nakomelingen – te bemachtigen, maar die vogels waren onbetaalbaar geworden. Ionica’s hok vol duiven zonder stamboom illustreerde hoe moeilijk het na de Chinese vloedgolf was om de hogere sferen van de duivensport te betreden.
Op een vroege ochtend in maart omsingelden meer dan twaalf politieagenten het gele huis in de Harmoniestraat. Na weken toezicht en telefoons aftappen had de politie een sterk vermoeden dat Ionica deel uitmaakte van de bende die verantwoordelijk was voor de duivendiefstallen. Volgens hen had hij zijn concurrenten beroofd.
Ionica sliep. Agenten lieten hem hun huiszoekingsbevel zien en snelden naar het kleine hok achter zijn huis. Er vlogen ongeveer zeventig duiven in en uit. De agenten troffen een aparte kooi aan met een slot erop en zeventien duiven erin. Aanvankelijk beweerde Ionica nog dat die duiven van hem waren, maar het werd de agenten snel duidelijk dat dat slot er niet voor niets zat: de vogels waren gestolen.
Winnaars gegoogeld
De politie arresteerde Ionica op verdenking van diefstal en georganiseerde misdaad. Ze namen telefoons en laptops in beslag. Ze kwamen erachter dat de dieven het internet hadden afgespeurd op zoek naar vogels die grote races hadden gewonnen. Ze googelden bijvoorbeeld: ‘Winnaar van duivenrace Barcelona’. Wanneer ze de naam van een winnende duif hadden, was het gemakkelijk om het adres van de eigenaar te achterhalen, dat op duivenracewebsites stond vermeld. ‘Helaas is het heel gemakkelijk om deze duiveneigenaren te vinden,’ aldus de rechercheur.
Zo kwam de politie te weten dat er meer duiven naar Roemenië waren vervoerd. Ionica had aan zijn ouders gevraagd om voor de duiven te zorgen en ze vanuit Vilvoorde meermaals gebeld om naar de vogels te informeren. ‘Jullie zorgen wel goed voor de duiven, hè?’ vroeg hij volgens rechercheurs via een getapte telefoonlijn.
Eind april volgden de agenten Ionica’s spoor en vlogen ze naar Boekarest om hun Roemeense collega’s te ontmoeten, leden van de landelijke eenheid tegen georganiseerde misdaad en terrorisme. De Roemenen waren bekend met Ionica vanwege enkele inbraken in Franse opslagplaatsen een aantal jaar geleden, aldus de Romeense politie. Ionica werd hiervoor naar Roemenië gerepatrieerd. Via zijn advocaat wijst hij ons verzoek om commentaar af.
De bevolking, waaronder de burgemeester, was in de ban geraakt van de duivensport
De politie reed door West-Roemenië, door een gemeente genaamd Breznița-Ocol, een smokkelbasis dicht bij de Servische grens. De gemeente had nog een ander opvallend kenmerk: de bevolking, waaronder de burgemeester, was in de ban geraakt van de duivensport. Bijna de helft van de huishoudens had een hok in de achtertuin staan. De agenten parkeerden naast een nieuwgebouwd geel huis met een zwart puntdak. Het was het huis van de ouders van Ionica. De agenten lieten hun huiszoekingsbevel zien en ondervroegen het echtpaar. Maar er was geen spoor van de duiven. Ionica had zijn ouders met de gevangenistelefoon opgedragen de vogels te verstoppen, aldus de Roemeense autoriteiten.
De Belgen keerden gefrustreerd terug naar het vliegveld. Maar voordat ze terug naar Brussel vlogen kregen ze een telefoontje van een Roemeense agent. De Roemeense eenheid had een auto staande gehouden dicht bij het dorpje Magheru. Er zaten 69 duiven in. De chauffeur bleek Ionica’s nicht te zijn. Een Roemeense agent keek betoverd naar de vogels.
‘Ze waren prachtig,’ zegt hij. Er zijn nog steeds honderden vogels vermist. Twee verdachten worden nog gezocht. De diefstallen zijn uitgebreid naar andere Europese landen: in april werden er in Oost-Duitsland negen raceduiven gestolen. Eind augustus vond er nog een diefstal plaats in Zuid- Spanje, waar drie vogels ter waarde van bijna 170.000 euro werden gestolen. Een overeenkomst met de Belgische diefstallen: de dieven hadden het alleen op de beste racers gemunt.
De Roemeense eenheid had een auto staande gehouden dicht bij het dorpje Magheru. Er zaten 69 duiven in
Van Gaver hoopt dat de politie meer informatie krijgt van Ionica of de andere mannen die op het moment in hechtenis zitten, misschien in ruil voor lichtere straffen als ze aangeven waar de gestolen duiven zijn. Onder de politie en de racers gaan geruchten dat ze al verkocht zijn op de zwarte markt, in China of ergens anders. ‘Alleen de dieven weten het,’ zegt Van Gaver. ‘Misschien doen ze ooit hun mond open.’
Maar de politie heeft andere zorgen. Veel van de geredde vogels zijn nog niet aan hun eigenaars teruggegeven, waarschijnlijk omdat hun diefstal niet is aangegeven bij de Belgische politie. Het is volgens de recherche steeds waarschijnlijker dat er maar één manier is om de vogels met hun eigenaars te herenigen: de kooien openen in de hoop dat de duiven nog steeds de weg naar hun huis kunnen vinden.
