Afgelopen weekend was Volodymyr Zelensky op bezoek bij Donald Trump om een einde aan de oorlog in Oekraïne te bespreken. De Amerikaanse president gaf aan dat het land de Donbas aan Rusland moet afstaan, omdat Poetin het anders zal ‘vernietigen’. Moet Oekraïne aan deze eis gehoor geven?
Ja: ‘Zonder onderhandelingen zal er onvermijdelijk alleen maar meer oorlog, vernietiging en dood volgen’
Gereon Asmuth, hoofd van de redactie van Die Tageszeitung, begrijpt hoe moeilijk het voor Oekraïne is om een deel van zijn territorium aan Rusland af te staan. ‘Het zou een overwinning zijn voor Poetin en een zwaar te dragen nederlaag voor Oekraïne. Maar het is de enige manier om een einde te maken aan deze even ondraaglijke oorlog’, schrijft hij in Die Tageszeitung.
Volgens de redacteur zijn er twee manieren om een oorlog te beëindigen. De eerste optie is een militaire overwinning, waarbij de vijand tot overgave wordt gedwongen, zoals in 1945. Maar dat is voor Oekraïne ten enenmale uitgesloten, denkt hij. ‘Een militaire overwinning op Rusland is ondenkbaar zonder wereldwijde escalatie. Omgekeerd blijft een triomf van Poetin in Kyiv helaas mogelijk als Oekraïne aan het eind van zijn Latijn is gekomen. Maar daar zit niemand op te wachten.’
De tweede optie is dat de oorlog vastloopt, zonder akkoord, met het constante gevaar dat hij weer uitbreekt. Veiligheid, stabiliteit, zelfs vrede, worden daardoor onmogelijk. Daarmee blijven er volgens hem twee opties over: de oorlog gaat door, met alle funeste gevolgen van dien, of er wordt door middel van onderhandeling een oplossing bereikt. Poetin gaat zijn troepen hoe dan ook nooit uit Oekraïne terugtrekken.
Een militaire overwinning is voor Oekraïne ten enenmale uitgesloten
Asmuth denkt dat er voor Zelensky niets anders op zit dan onderhandelen. ‘Een aanhoudende oorlog doet meer pijn dan een in wezen onaanvaardbaar einde aan de oorlog. Maar vrede over de rug van de Oekraïners is geen vrede.’
Mocht er een vredesakkoord komen, dan is het niet te verwachten dat Poetin zich eraan zal houden. ‘Het zal niet werken zonder op zijn minst vredestroepen van de VN of derde landen. Zelfs dan is er geen garantie dat er geen nieuwe oorlog uitbreekt. Maar zonder onderhandelingen zal er onvermijdelijk alleen maar meer oorlog, vernietiging en dood volgen,’ besluit Asmuth.
Nee: ‘Toegeven aan Rusland zou voor Oekraïne neerkomen op zelfmoord in termijnen’
Barbara Oertel, redacteur Oost-Europa en hoofd van de buitenlandredactie van Die Tageszeitung, ziet territoriale concessies als een no-go. ‘Toegeven aan deze eis zou betekenen dat landroof die in strijd is met het internationaal recht wordt gelegitimeerd en dat de agressor wordt beloond voor zijn criminele daden.’
Bij deze territoriumruil gaat het om de vier Oekraïense gebieden die min of meer bezet zijn door Russische troepen: Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja. ‘De Russische president wil deze gebieden nu volledig annexeren; het Kremlin zal zelfs de minimale toezegging om aan de onderhandelingstafel te komen niet doen. Te midden van deze cynische oorlogsspelletjes wordt de bevolking van Oekraïne, die al leeft en lijdt onder de Russische bezetting, volledig uit het oog verloren.’
‘Toegeven aan deze eis zou betekenen dat de agressor wordt beloond voor zijn criminele daden’
Onderhandelen heeft volgens de redacteur Oost-Europa dus geen zin: Rusland blijft vasthouden aan zijn eis dat Oekraïne deze vier gebieden inlevert en wil geen onderhandelingen over dit punt. Die eis is voor Oekraïne echter onmogelijk in te willigen. ‘Toegeven aan Rusland, dat zijn inzet voor vrede dagelijks demonstreert met grootschalige bombardementen op zijn buurland, zou voor Oekraïne neerkomen op zelfmoord in termijnen. En bovendien: welke garanties hebben we dat Moskou tevreden zal zijn met wat het heeft bereikt? Helaas hebben de voorstanders van territoriale concessies geen antwoord op deze vraag.’
Oertel verwijst in het slot van haar betoog naar het boek Als Rusland wint van de Duitse politicoloog en militair expert Carlo Masala. Daarin beschrijft hij hoe Russische troepen in 2028 de Estische stad Narva innemen, die grotendeels bewoond wordt door mensen van Russische afkomst. Hoewel dit nog maar een toekomstscenario is, vraagt Oertel zich af hoe lang dit nog zo zal blijven.
